१९८४ नोभेम्बर ३ यात्रा स्मरण र मानव हत्या

पुरुशोत्तम सुबेदी -बेल्जियम

कहिले काही कुनै समयका केही महत्वपूर्ण पल वा क्षणहरु ले मानस पटलमा डेरा जमाउछन । मानिसको जीवनमा बिर्सनै नसकिने गरी कुनै त्यस्तो दिन गुज्रिरहेको हुन्छ । जुन संबन्धित ब्यक्तीको नेरा फेरा सपनामा पनि कहिले काही स्मरण हुने गर्छ । नेपालका सासक हरुको अब्यवस्थित सत्ता संचालनको मारमा लाखौं बेरोजगार नेपाली रोजगार को सिलसिलामा भारतमा कार्यरत छन । रोजगारकै सिलसिलामा म पनि भारतको नयाँ दिल्लीमा येक्लै एउटा सानो जागिरमा संलग्न थियं । सानो जागिरले श्रीमती पाल्न धौ हुन्थ्यो त्यती बेला दिल्लिमा । सिकारु ड्राइभर भनौं वा पाको खलांसी मेरो दैनिकी त्यस्तै थियं त्यस ताका । मैनाको ३६० भारु मेरो तनखा थियो । यो त स्टेन्डर्ड जागिर थियो त्यस बेला । त्यस ताका सबै नेपाली फेक्ट्रिमा २४० भारु मा काम गर्थे । सुदुर पस्चिमेलिहरु कोही राती बस्ती वा कलोनिमा चौकिदार गर्थे रात भरी गल्ली गल्लिमा डण्डा ठटायर हिड्थे बिचरा । त्यहा अहिले पनि त्यही स्थिती छ । तनखामा फेर बादल भयो होला तर काम मा कुनै फेर बादल भयको छैन । बिगत डेढ दसक देखी माओवादी जन युद्धको मारले अत्यधिक मात्रामा भारतमा पलायन भयका नेपालीहरुलाई एक स्टेप तल घटेर काम गर्नु परेको छ भारतमा र कुनै संमान पनि छैन यतिखेर । बरु दुई दसक पहिले केही सन्मान थियो नेपालीहरुको । त्यस ताका मेरा मालिक (बाबुजी) भनिने महाबिर सिंह चौधरी ले मलाई क्रमस ड्राइभरको कार्यभार को जिम्मा दिन थालेका थिय। म पनि नयाँ ड्राइभर नयाँ जोस खुब प्यारो थियं मालिक महाबिर सिंहको । दिल्ली नदेखेको नेपाली कमै होलान शायद अहिले । दिल्लिको आजादपुर सब्जिमन्डी आजाद्पुर चोक लाल बत्ती नेर त्यस ताका खाली जगा थियो । त्यसै ठाउमा (पब्लिक कैरियर अल गुडस् )भाडाका सबारी बाहन को अड्डा थियो । म त्यस स्थान मा एउटा माटाडोर चार पांग्रे गाडीको ड्राइभर हुन पुगे । खलासी हुंदादेखी ड्राइभर सम्म मेरो डेरा वा बिस्तारा भनेको त्यसै गाडीको ड्राइभर सिट पछाडि राखियको टुलनै थियो । राम्रो संग खुट्टा पसार्न पनि नमिल्ने र दाँया बाँया पनि फर्कन नमिल्ने मेरो बिस्तरा तिर्पाल को सिरानी र ओढ्नेको नाउमा एउटा मैलो कंबल थियो । दिन भरी गाडी चलायो सांझ पख स्ट्यान्डमा गाडी उभ्यायो अनी ढावामा गयो चार रोटी दल फ्राइ खायो अनी ५०१ बिडिको सर्का संगै तिर्पाल को सिरानी जिन्दाबाद ।

तर जे होस शान्त र आनन्द थियो नेपालीहरुको दिनचर्या । सधैं झैं एक दिन बिहानै एक जना ब्यापारि आयो र मलाई भन्यो -हं भाई जाना है ? मैने कहा कहाँ जाना है ? उसने बोला सोनिपथ । तो मैने फेर कहा क्या लेके जाना है या उधरसे कुछ लेकर आना है । तो उसने बोला इधर से खाली जाना है और उधरसे गमलेका फुल का पौदा लाना है बोल कितना भाडा लेगा ? मैने बोला १२५ रुपय । जल्दी से उसने हां करदिया ।और मै भि जल्दिसे हात मुंह धोकर बगल के चाय वालेको २ कप चायको आडर् दिया । और चाय चुइ पिकर हम दोनो आजाद्पुर से सोनिपथ कि ओर चल् पढे ।

त्यो दिन १९८४ नोभेम्वर ३ तारिख थियो । सधैं झै सुर्य को उदय र अस्त झै त्यस दिन पनि मधुर सुर्यको धुपले दिन सितल थियो । दिल्ली पन्जाब बिजी हाइवे खाली गाडी तेज स्पिडमा ४० मिनेटमा सोनिपत को गाउमा कृषि फारममा पुगियो । गेट खोलेर गाडी फारम को भित्र लगाइ दियं । ब्यापारि मेरो गाडीको पछाडिको ढाला खोलेर आफ्ना मजदुर लाई फुल का गमला गाडीमा लोड गर्न अडर् दिदै थियो । म नजिकै को ढावाको चार पाइमा गयर बसे । समय निकै लाग्यो बिरुवा लोड हुन । झन्डै दिनको चार बज्यो बल्ल गाडी लोड भयो । ब्यापारि ले १२५ रुपय भाडा दियो दिल्लिमा अन्लोड गर्ने ठेगाना पनि दियो गाडिको नम्बर नोट गर्�यो र हातमा चलानी थमाउदै लो भाई मुझे फुर्सद नही है आप अकेले जा सकते है उसले मलाई दिल्ली पठाइदियो । झन्डै ३ टन वजन बोकेर म हरियाणाको सोनिपथ गाउ बाट दिल्ली तर्फ लागे । केही बेर पछी मेन रोड मा निस्किएं रोड सुन्सान थियो । मलाई गजव लाग्यो दिल्ली पन्जाव को बिजी रोड एक्कासी सुन्सान देख्दा । तैपनी म बिस्तारै दिल्ली हरियाणा बर्डरमा आई पुगे । बेरियल मा पुग्न नपाउदै एक हावाल्दार ले हात उठायो मैले गाडी स्लो गरें नजिकै पुगेर भने हावाल्दार साप क्या बात् है ? उसको जवाफ थियो अरे मर्ना है तो आगे बढ नही तो वापस जा । मैले कुरै बुझिन फेरी शोधें किउ क्या होगया ? उसले च्याट्ठिदै भन्यो अरे इन्दिरा मारी गई आगे जायगा तो तु मरजायगा । मलाई पनि एक्कासी झस्का पस्यो इन्दिरा गान्धी प्रधान मन्त्री जस्तो मान्छे मारीइ भन्ने सुन्दा एकदम नतमस्तक भएं र गाडी ब्याक गरी पुन सोनिपथ फिर्ता पुगें । ब्यापारि लाई पहिले नै थाहा भाईसकेको रहेछ मुझे मालुम था भाई तुम वापस आजाओगे । धुर्त ब्यापारि गाडी पास भय समयमा आफ्नो माल दिल्ली पुग्ने नभय पनि खासै कुनै असर नपर्ने भयको हुनाले मलाई जानकारी नदीइ आफु डरले त्यही बसेको रहेछ । उता इन्दिरा गान्धिको बढी गार्ड ले इन्दिरा गान्धी लाई हत्या गरे पछी सारा इन्डियामा रक्तपात मच्चियको रहेछ । आफु त हरियाणाको गाउ मा न परीयो खासै त्यो दिन राती पनि केही थाहा भयन । मेरो गाडीभाडामा लियको ब्यापारि निकै डरायको थियो । मलाई भने त्यो रात इन्दिरा गान्धी को हत्याले कुनै डर भयको अनुभव भयन । मेरो साहुले भर्खरै मात्रा मुन्ना पंजाबी संग किनेको मैले चलाऊने गाडीमा जयमातादी लेखियको थियो । त्यो रात त्यस ब्यापारिले मलाई एउटा सुझाव दियको थियो -आप अपने गाडीके जय मातादिको मिटाना भाई अच्छा ? मलाई अझै पनि दिल्ली मा के भई रहेको छ थाहा छैन । बिहान बल्ल ब्यापारिले भन्यो देखो भाई तुम हिन्दू हो मै सिख हुँ तुम्हारा हमारा कोही दुस्मनी नही है । आल इन्डिया मे हिन्दू और शिख का लडाईं होरहा है य बहुत बुरी बात् है इस बखत मै बहुत दुखी हुँ । आप इस बखत दिल्ली जाओगे तो आगेका जयमातादी को मिटाना नही तो इस गाडी और तुम्को साथ जलजाओगे । मैले पनि मेरो गाडीको अगाडि लेखियको पंजाबी अक्षर डिजल् र खस्रो कपडाको सहायता बाट मेटायं । अनी खाली गाडी लियर दिल्ली हुइकियं । त्यती बेला सम्म गाडी चल्न सुरु गरेका थिय । जब जब दिल्लीनजिक पुगें तव जिन्दगीमा यि दुई आँखाले अचम्मका द्रिस्य देख्न थाल्यो । कतै प्याज को ट्रक र सरदार जलिरहेको छ कतै पेट्रोल पम्प जलेका सव हरु छन ।( डि टि सि )दिल्ली परीवहन निगम का बस त कती हो कती जलेर खरानी छन । सरदार का फ्याक्ट्रिहरु जलेका थिय । दिन दहाडै सरदारका छोरी श्रीमती बलत्�कृत हुँदै छन अनी मारीदै थिय । झुग्गी मा बस्ने बिहारी लुटेरा सरदार मार्ने र लुट्नेमा ब्यस्त देखिन्थे भने सरदार ले ज्यान जोगाउन का खातिर आफ्नो दारी खौरन नाइ लाई हजारौ रकम दिदा पनि नाइ कै छुरी गलामा रेटेको देखियो । मानव अधिकार को हनन खुद राजिव गान्धी बाट पनि भयको थियो त्यस बखत । जब म दिल्ली आई पुगें मलाई पुलिसले ईशारा गर्�यो गाडी यता मोड भनेर । जव म पुलिस नेर पुगे यक जना पुलिस मेरो गाडीमा बस्यो गाडी अगाडि बढाउन आदेस दियो अली पर थुप्रै मरियाका सरदार नेर लागि गाडीको ढाला खोली भट्टा भट डेथबडी लोड गरी मसान घाट तिर जान ईसारा गरेको संझना अझै आँखा वारी परी घुमिरहन्छ । त्यस समय २४ घण्टा अझै पुगेको रहेन छ । राजिव गान्धी ले रेडियो संचार माध्यम बाट २४ घण्टाके अन्दर जितने भि शिख है खतम करदो भनी बोलेका रहेछन । दिल्ली बम्बै मा रगत को खोलो बग्यो । उता सरदार को पकड एरिया पंजावमा थुप्रै हिन्दू हरुको हत्या गरी एक रेल मा भरी दिल्ली पठाइ च्यालेन्ज दियको सुन्दा अझै अचम्म लाग्यो । त्यस रेल मा थुप्रै नेपाली हिन्दू मरियाका थिय भने थुप्रै सिख ज्यान जोगाउन नेपाल भित्रियका पनि थिय । स्मरण रहोस अहिले नेपाल मा बिजनेस गरी बसेका सरदार त्यती बेलै आफ्नो ज्यान जोगाउनका वास्ते नेपाल भित्रियका हुन । कतिले त घुस खुवायर नेपाली पास्पोर्ट बनाइ युके र जर्मनी छिरेछन । मैले जर्मनिमा २ वटा सरदार को प्रत्यक्ष नेपाली पास्पोर्ट देखेको छु । एसरी इन्दिरा गान्धी मारिदा नेपाल एअर पोर्टमा बस्नेले थुप्रै घुस लियर अबैध नागरिकता बांढी भारतय मुल्का मानिसहरु बिदेस पठायको यथार्थ छुपेको छैन ।

राजनीति दाउपेचमा ज्यादै नराम्रा अमानविय घटना घटेका छन विश्व सामु । पंजवलाई खालिस्तान नदिनु र दमन गर्नु इन्दिरा को मृत्�यु बदला थियो । कलकत्ता को चर्को कमुनिस्ठ भाषाण सांराज्यबादी लाई हजम नहुनु नेपालमा मदन भण्डारीको हत्याको कारक थियो । हत्या लाई लुकाउन अर्को अमर लामाको हत्या । गिर्जाले कमुनिस्ठ मास्न सेना माग्दा नदिनु र राजा बिरेन्द्रको हत्यामा प्रधान मन्त्री पद बाट रजिनामा नदिनु माओवादी जनयुद्ध को अबसर पारेर भारत र अमेरिकि घुस पैठ र बेवी किङ को खोजी। दरबारले बेला बेलामा भाजपा लाई सत्तामा पुर्यायको रिस भारतीय कांग्रेस आई ले पनि दरबार हत्या कान्डमा थापा बल पुरयाको छ । पाकिस्तान मा बेनेजिर को हत्या आदी घटना लाई केलायर हेर्दा मानव अहिले दानवमा परीणत भयको आभास हुन्छ । हत्याको बदला अर्को हत्या राजिव लाई के थाहा रगत ले रगतै माग्छ भन्ने ? उनी आँफै एक जना तामिल महिलाको सिकार बने । यस तथ्यांकले पनि १९८४ देखी यता मानव हत्या अपराध बढेको महसुस हुन्छ । हत्यालाई लुकाउन हत्या गरियको छ । बिरोधि आफ्नै पनि नछोड्ने इन्दिराले संजयको जन्म दिनु पनि मदिरा सेवन गरी यौन तिस्णा मटाउनु सरह थियो । यस्ता नर ह्त्या को प्रभाव नेपाल मा पनि मौलायर गयको छ । जे होस नेपालीले बिदेसिको एउटा चिजको सिको राम्रै गरेका छन ।